วิธีปลูกขิง (Ginger)

ขิง

ขิง เป็นพืชผักที่กำลังอยู่ในระยะที่ทำรายได้ให้แก่ชาวสวนชาวไร่ในประเทศไทยมาก ทั้งนี้ เพราะเรามีอุตสาหกรรมทำขิงดองส่งขายแก่ประเทศญี่ปุ่นเป็นจำนวนมาก ขิงที่ปลูกได้นี้มีคุณภาพดีตรงกับความต้องการของตลาด ประเทศไทยสามารถใช้พื้นที่ในการปลูกขิงได้ทุกภาค ภาคใต้ปลูกในจังหวัดชุมพร ประจวบคีรีขันธ์ ภาคเหนือปลูกในจังหวัดเชียงใหม่ เพชรบูรณ์ กำแพงเพชร

นอกจากการขุดหัวขิง (ลำต้นใต้ดิน) มาทำอุตสาหกรรมขิงดองแล้ว ซึ่งหัวขิงที่ใช้ทำขิงดองนี้สามารถใช้ได้ทั้งในระยะอ่อนและแก่ หัวขิงยังใช้เป็นผักสด โดยเฉพาะขิงอ่อน นำมารับประทานโดยใช้ ผัด ต้ม หัวขิงแก่นำมาปรุงอาหารได้เช่นกัน หัวขิงแก่ยังสามารถทำเป็นขิงแห้ว แล้วนำไปบดทำเป็นชาขิง และเป็นสมุนไพรใช้เป็นส่วนผสมของยาหลายชนิด โดยเฉพาะยาที่เกี่ยวกับการแก้โรคลำไส้ ลมในท้อง ท้องอืดแน่น และยังมีสรรพคุณช่วยทำให้เลือดลมเดินสะดวก

ขิงพื้นเมืองที่ไทยเราปลูกกันมานานมีขิงตาแดง คือ ปลายหน่อหรือตาที่งอกออกจะเต่ง แดง บางทีเรียกว่าพันธุ์นครปฐม เพราะเดิมปลูกมากที่นั่น ส่วนอีกชนิดหนึ่งเรียกว่า ขิงตาขาว คือปลายตา ที่งอกออกมาจะเป็นสีขาว ปลูกมากทางสงขลา ดำเนินสะดวก บางทีเรียกว่าพันธุ์ดำเนินสะดวก ต่อมาเมื่อการปลูกขิงทำมากขึ้น จึงได้นำเอาพันธุ์ของไต้หวันเข้ามา เพราะพันธุ์นี้เป็นที่ต้องการของตลาดญี่ปุ่น พันธุ์ไต้หวันนี้ หัวใหญ่ กลิ่นไม่ฉุนจัด เริ่มมาปลูกกันมากที่ปากช่อง ปัจจุบันปลูกกันแพร่หลายในพื้นที่ปลูกขนาดใหญ่

เนื่องจากขิงนั้น เราปลูกเพื่อเอาลำต้นใต้ดินและเวลาเก็บเกี่ยวต้องขุดเอาส่วนใต้ดิน ดังนั้น ดินที่ปลูกควรเป็นดินร่วนปนทราย เพื่อสะดวกในการเก็บขิง การเตรียมดิน ควรใส่ปุ๋ยคอกและปูนขาวด้วย ดินต้องมีความอุดมสมบูรณ์สูง จึงจะได้หัวขิงที่ใหญ่

การปลูกขิงมีขั้นตอนดังต่อไปนี้

  1. การรวบรวมแม่ขิง เอาขิงที่เก็บไว้ทำพันธุ์ ซึ่งเป็นหัวขิงแก่มาทำความสะอาด เอาเปลือกแห้งๆ ออกในกรณีที่ต้องซื้อหัวพันธุ์ขิง จะใช้ประมาณ 1,200 กิโลกรัมต่อไร่
  2. การชำขิง ถ้าเอาแง่งขิงพันธุ์ที่แก้นั้นไปเพาะในแปลงเลย จะใช้เวลาหลายวันกว่าจะงอก ซึ่งจะเสียเวลานานมากและอาจต้องปลูกซ่อมภายหลัง ดังนั้นจึงนิยมชำขิงพันธุ์เสียก่อน วิธีชำโดยเอาขิงมาวางซ้อนๆ กัน เรียงให้มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก โดยเฉพาะด้านใต้กองอย่าให้อับทึบ แล้วจึงเอาฟางหรือกระสอบคลุมทับไว้ เอาน้ำพรมให้มีความชื้นอยู่เสมอ ทิ้งไว้ประมาณ 1 เดือนจะมีหน่องอกออกมา
  3. การตัดแบ่ง ตัดแบ่งแง่งขิงให้แต่ละส่วนมีหน่อติดมาอย่างนี้อย่างน้อย 1 หน่อ ทั้งนี้ เพื่อเป็นการประหยุดท้อนพันธุ์ เพื่อให้ได้แม่ขิงมากขึ้น การตัดแบ่งนี้อาจทำได้ก่อนนำไปชำแต่แง่งจิงอาจเน่าได้ง่าย หากเชื้อโรคเข้าทางแผลรอยตัด
  4. ปลูกในแปลง แปลงปลูกนั้นควรทำเป็นลอนๆ ลูกฟูก ขนาดห่างกันประมาณ 40 เซนติเมตร แล้วนำขิงลงปลูกในร่องระหว่างลอน โดยให้ระยะระหว่างต้นห่างกัน 8-10 เซนติเมตร แล้วกลบดินบางๆ ถ้ากลบหนาหน่อจะแทงออกมาลำบาก หลังจากนั้นรดน้ำให้ชุ่ม แล้วหาวัสดุคลุมดิน เช่น ขุยมะพร้าว หรือซังข้าวโพดคลุมดินจะทำให้หน่อขิงที่งอกออกมางามดี เพราะหากไม่ทาวัสดุคลุมดิน หน่อขิงที่ออกมาโดนแสงแดดมากแล้ว หน่ออ่อนจะแคระแกร็น
  5. การดูแลรักษา ในระยะแรกควรรดน้ำทุกวัน และเมื่อต้นขิงโตได้ประมาณ 1 นิ้วเศษๆ จะให้น้ำ 2-3 วัน/ครั้ง ระยะนี้ขิงจะอายุได้ประมาณ 2 เดือน ควรจะทำการพูนโคน คือเอาดินบนลูกฟูกลงมากลบขิง ขะทำให้แง่งขิงขาวอวบในการพูนโคน ควรทำโดยความระมัดระวัง อย่าให้เครื่องมือโดนแง่งขิง ควรใช้เครื่องมือลักษณะคล้ายพายโกยดินลงกลบ ห้ามใช้จอบหรือเสียม

การป้องกันกำจัดโรคและแมลง ในระยะที่ขิงกำลังเจริญเติบโต มักพบแมลงที่ทำลายขิง คือ หนอนกระทู้ ซึ่งจะมากัดใบขิง ซึ่งจะพบโดยทั่วไป นอกนี้ยังพบเพลี้ยไฟ มาดูดน้ำเลี้ยงที่ใบขิง ทำให้ใบไหม้ ส่วนโรคที่พบในแปลงที่มีการระบายน้ำไม่ดี คือ โรค Soft rot หากทำแปลงให้มีการระบายน้ำดี จะไม่พบโรคนี้

  1. การเก็บเกี่ยว ก่อนเก็บเกี่ยวแง่งขิงควรรดน้ำในแปลงปลูกให้ชื้นเสียก่อนและใช้มือถอนต้นขิงขึ้นตรงๆ เพื่อไม่ให้แง่งขิงขาด อายุการเก็บเกี่ยวสำหรับขิงอ่อนประมาณ 5-7 เดือน นับจากปลูกลงในแปลง แง่งขิงอ่อนนี้เก็บนานกว่า 7 วันไม่ได้ ผลผลิตขิงอ่อนจะได้ประมาณ 4 ต้นต่อไร่ ถ้าเก็บเกี่ยวขิงแก่ จะต้องใช้เวลา 11-12 เดือนหลังจากปลูกขิงลงในแปลง แต่ขิงแก่นี้จะได้ผลผลิตประมาณ 8 ต้นต่อไร่ และแง่งขิงแก่นี้เก็บได้นานถึง 3 เดือน
  2. ขิงแห้ง การทำขิงแห้งคือเอาแง่งขิงแก่มาตากแดดให้แห้ง โดยเริ่มทีเดียว นำหัวขิงมาขัดให้สะอาด โดยแช่น้ำค้างคืนไว้ 1 คืน เพื่อให้ล้างสะอาดได้ง่าย ลองเปลือกนอกๆ ที่ร่อนออก ตากแดดบนเสื่อที่สะอาดนำมาตากครั้งแรกประมาณ 6 วันถึง 1 สัปดาห์ แล้วหลังจากนั้นแช่น้ำค้างคืนอีกครั้งหนึ่ง แล้วล้างเปลือกนอกให้สะอาดอีกครั้ง ตากแดดอีกครั้งทำให้ขิงแห้งมีเปอร์เซ็นต์น้ำในแง่งขิงน้อย เมื่อตากเรียบร้อยแล้ว น้ำหนักของแง่งขิงจะเหลือ 9-10% ของน้ำหนักสดเดิม

แง่งขิงแห้งที่ได้นี้จะนำไปใช้บดทำชาขิง และยังทำเป็นสมุนไพรใช้ในการทำยาหลายชนิด

การผลิตขิงอ่อน สามารถใช้แม่ขิงชำในกระบะทรายให้ลึกๆ แล้วพลางแสง เมื่อขิงแตกแขนงอ่อน อายุประมาณ 3 เดือน ก็ถอนออก แล้วเอาส่วนอ่อนไปขาย ส่วนแม่ขิงเอาไปทำขิงแห้ว หรือเอาไปทำน้ำขิง แต่จะให้คุณภาพไม่ดีเพราะอาหารถูกใช้ไปหมด ส่วนใหญ่วิธีนี้มักใช้ในการผลิตขิงอ่อนเพียงเล็กน้อย สามารถทำได้ในเวลารวดเร็ว และแม่ขิงเอามาใช้ต่อไปได้ หากผลิตมากอาจไม่คุ้มทุน เพราะทรายราคาแพง