วิธีปลูกมะพร้าว (Coconut)

มะพร้าว

มะพร้าว เป็นไม้ผลยืนต้นที่มีอายุยาวนานเป็นอย่างมาก โดยบางต้นอาจมีอายุนับร้อยปี และยังเป็นไม้ที่ถือได้ว่า เป็นไม้บรรพบุรุษ เพราะเมื่อปลูกแล้ว สามารถส่งต่อยังคนรุ่นต่อไปได้ด้วยอายุที่ยาวนานของมะพร้าวนั้นเอง มะพร้าวเป็นไม้ผลที่มีประโยชน์ค่อนข้างมาก โดยมะพร้าวทั้งลูกนั้น สามารถใช้ประโยชน์ได้ทั้งหมด อาทิ น้ำมะพร้าวใช้ดื่ม เนื้อมะพร้าวใช้รับประทานและทำเป็นกะทิ กะลามะพร้าวใช้ทำเป็นถ่านหรือทำเป็นเครื่องใช้เครื่องประดับก็ได้ เปลือกมะพร้าวใช้ทำเป็นปุ๋ยหรือวัสดุสำหรับปลูกต้นไม้ได้ เป็นต้น

สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของมะพร้าว

ก่อนที่จะตัดสินใจปลูกมะพร้าวควรที่จะรู้ ถึงสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการเจริญเติบโตที่มะพร้าวต้องการ ที่จำเป็นและคำนึงถึงปัจจัยต่างๆ ดังนี้

ดิน ดินที่เหมาะสมในการปลูกมะพร้าวได้แก่ ดินร่วนปนทราย ระบายน้ำดี จะต้องมีหน้าดินลึกไม่น้อยกว่า 1 เมตร ดินมีความเป็นกรดเป็นด่าง (pH) ประมาณ 6.4-7 มะพร้าวจะเจริญเติบโตบนที่ดอนมากกว่าที่ลุ่ม สำหรับพื้นที่ลุ่มต้องการยกร่องให้สูงจากระดับน้ำที่ขังอยู่ หลังคันดินที่ยกขึ้นมาสูงกว่าระดับน้ำในฤดูน้ำสูงสุดประมาณ 60 เซนติเมตร ความยาวตามพื้นที่

ความสูงของพื้นที่ มะพร้าวต้องการพื้นที่ที่มีความสูงไม่ควรเกิน 500 เมตร เหนือจากระดับน้ำทะเล อุณหภูมิเฉลี่ย 27 องศาเซลเซียส ถ้าปลูกในพื้นที่ที่สูงกว่าที่กำหนดทุก 100 เมตร อุณหภูมิจะลดลง 0.6 องศาเซลเซียส จะทำให้ไม่เหมาะต่อการเจริญเติบโตของต้นมะพร้าว

ฝน ปริมาณฝนตกสม่ำเสมอประมาณ 1500 มิลลิเมตรต่อปี โดยมีการกระจายตัวของฝนสม่ำเสมอตลอดปี และเดือนที่มีฝนตกต่ำกว่า 50 มิลลิเมตร ไม่ควรเกินกว่า 3 เดือน ถ้าในช่วงแล้งนานติดต่อกัน 3 เดือน ควรมีแหล่งน้ำสำหรับให้น้ำต้นมะพร้าว

ลม มะพร้าวเจริญเติบโตได้ดี ในสภาพของลมพัดอ่อนๆ จะช่วยเพิ่มอัตราการคายน้ำจากใบ จะทำให้มะพร้าวดูดธาตุอาหารจากดินได้ดี นอกจากนั้นยังช่วยให้การผสมเกสรของมะพร้าว โดยผึ้งติดผลดีขึ้น

อุณหภูมิ อุณหภูมิที่เหมาะสม ระหว่าง 20-27 องศาเซลเซียส อุณหภูมิกลางคืนต้องไม่ต่ำกว่า 15 องศาเซลเซียส ติดต่อกันนาน 1 เดือน และกลางวันร้อนจัด

แสงแดด ปริมาณแสดงแดดที่เหมาะสม มะพร้าวต้องการประมาณวันละ 7.1 ชั่วโมง หรือไม่น้อยกว่า 5 ชั่วโมงต่อวัน ไม่ควรปลูกมะพร้าวในที่ร่มหรือที่ซึ่งมีเมฆหนาทึบตลอดปีจะทำให้เนื้อมะพร้าวบาง หรือ อาจจะไม่ให้ดอกมะพร้าว

การเตรียมพื้นที่ปลูกมะพร้าว

สภาพพื้นที่ปลูกมะพร้าวสามารถปลูกได้ทั้งในพื้นที่ดอนและพื้นที่ลุ่มสำหรับพื้นที่ดอน ควรมีน้ำใต้ดินและปรับระดับดิน สำหรับพื้นที่ลุ่มที่น้ำท่วมถึงต้องยกร่องปลูกโดยให้คันร่องสูงกว่าระดับน้ำท่วมสูงสุดไม่น้อยกว่า 60 เซนติเมตร และขุดร่องตามความยาวของพื้นที่

การวางผังระยะปลูกของมะพร้าวในพื้นที่ราบจะมีการปลูก 2 แบบ ได้แก่ แบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส และแบบสามเหลี่ยมด้านเท่า จะได้จำนวนต้นมากกว่าปลูกแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส 15 เปอร์เซ็นต์ ดังนี้

  1. การปลูกแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีระยะปลูกระหว่างต้น 8.50 เมตร และระยะระหว่างแถว 8.50 เมตร จำนวนต้นมะพร้าว 22 ต้น
  2. การปลูกแบบสามเหลี่ยมด้านเท่า ระยะระหว่างต้นยาวกว่าระยะระหว่างแถว แต่ทุกต้นจะมีระยะห่างเท่ากัน เหมือนกับการปลูกแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส

ระยะปลูกและจำนวนต้นมะพร้าวต่อไร่

ชนิดมะพร้าวระยะระหว่างต้น (เมตร)ระยะระหว่างแถว (เมตร)จำนวนต้น/ไร่
ต้นสูง9.007.8022
ต้นสูง8.507.3625
ต้นสูง6.505.6343

การเตรียมหลุมปลูกมะพร้าว

ควรเตรียมขุดหลุมปลูกในช่วงฤดูแล้ง หลังจากการเตรียมพื้นที่ สำหรับพื้นที่ดินดอน ที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ควรขุดหลุม 1x1x1 เมตร พื้นที่ลุ่ม ควรขุดหลุมขนาด 50x50x50 เซนติเมตร การขุดดินควรขุดดินชั้นบนแยกไว้ด้านหนึ่ง และดินชั้นล่างไว้ด้านหนึ่ง ตากดินไว้ประมาณอย่างน้อย 1 สัปดาห์ ควรหาไม้มาเผาที่ก้นหลุมจะช่วยป้องกันปลวก สำหรับการเตรียมหลุมปลูกมะพร้าวในที่แห้งแล้ง ดินทรายจัด ควรใช้กาบมะพร้าวรองก้นหลุม โดยวางกาบมะพร้าวให้ด้านที่มีเส้นใยหงายขึ้นข้างบน วางซ้อนก้นรองก้นหลุม โดยวางกาบมะพร้าวให้ด้านที่มีเส้นใยหงายขึ้นข้างบน วางซ้อนกัน 2-3 ชั้น เพื่อช่วยเก็บความชื้นในดิน หากไม่มีกาบมะพร้าวจะใช้วัสดุอื่น เช่น ฟางข้าวใบไม้แห้ง ฯลฯ เป็นต้น เพื่อช่วยรักษาความชื้นของดินในหลุมปลูกนำดินชั้นบนใส่ลงหลุมประมาณครึ่งหลุมโดยใส่ปุ๋ยดินผสมปุ๋ยคอกหลุมละ 1 ปีป และใส่ปุ๋ยร็อคฟอสเฟต ครึ่งกิโลกรัมต่อหลุม และควรใส่สารเคมีกำจัดปลวก เพื่อป้องกันปลวกกินเปลือกผลมะพร้าว หลังจากนั้นใส่ดินลงในหลุมให้เต็มทิ้งไว้จนถึงฤดูปลูกที่เหมาะสม ควรเริ่มปลูกในฤดูที่มีฝนตกใหญ่ 2 ครั้ง

การปลูกต้นมะพร้าว

ต้นพันธุ์มะพร้าวที่ดีควรมีลักษณะดังนี้

  1. หน่อมีอายุ 6-8 เดือน หรือมีใบ 4-6 ทางใบ
  2. หน่อลักษณะอวบ โดนหน่อโต
  3. ใบกว้างสีเขียวเข้ม ด้านทางสั้นและใหญ่
  4. ปราศจากโรคและแมลงทำลาย

การเตรียมต้นพันธุ์ที่จะปลูก โดยนำต้นพันธุ์มะพร้าวที่คัดเลือกแล้วนำมาตัดรากที่หักซ้ำออกใช้ปูนขาวหรือยากันราทางตรงรอยตัด

ขั้นตอนการปลูกมะพร้าว

ขุดดินบนหลุมปลูกที่เตรียมไว้ให้เป็นหลุมลึกๆ ขนาดเท่าผลมะพร้าวนำต้นพันธุ์มะพร้าวที่เตรียมไว้ วางหน่อลงในหลุมปลูกให้หน่อตั้งตรง หันต้นพันธุ์มะพร้าวไปในทิศทางเดียวกัน การปลูกมะพร้าวในที่ดอนต้องวางหน่อมะพร้าวให้ต่ำกว่าปากหลุมปลูก 15 เซนติเมตร และในที่ลุ่มต้องวางต้นพันธุ์มะพร้าวให้สูงกว่าปากหลุมปลูกเล็กน้อย กลบดินประมาณ 2/3 ของผลอย่าให้ดินทับโคนหน่อเพราะจะทำให้หน่อถูกรัด ต้นจะโตช้า ใช้ไม้ปักเป็นหลักปลูกยึดกับต้นให้แน่นเพื่อป้องกันต้นถูกลมพัดทำให้โยกคลอน มีผลต่อระบบราก ควรกลบดินให้สูงเหยียบดินตรงโคนต้นพันธุ์มะพร้าวให้แน่น กรณีที่ถูกแดดจัดควรทำร่มเงา และต้องระวังสัตว์เลี้ยงใหญ่มาเหยียบต้นและกัดกินต้น

การดูแลรักษามะพร้าว

การให้น้ำ หลังการปลูกต้นมะพร้าวในช่วงต้นฤดูฝน (พ.ค. – มิ.ย.) แล้ว ควรหมั่นเข้าไปดูต้นมะพร้าวมีการเจริญเติบโตดีหรือไม่ มีแมลงศัตรูเข้ามาทำลายหรือไม่ หากช่วงที่ฝนทิ้งช่วงควรมีการให้น้ำกับต้นมะพร้าว ในช่วงปลายฝน (ก.ย.) ก่อนที่เข้าฤดูแล้งต้องมีการเตรียมการดูแลรักษาต้นมะพร้าวก่อนที่จะได้รับผลกระทบจากสภาพอากาศแห้งแล้ง ซึ่งมีปริมาณน้ำฝนน้อย ทำให้ดินขาดความชื้น มีการสูญเสียน้ำเพิ่มขึ้นจากแสงแดดที่แรงจัดทำให้ต้นพืชไม่สามารถดูดน้ำไปใช้ในการเจริญเติบโตของต้นได้อย่างเพียงพอ จะทำให้ใบมะพร้าวคายน้ำออกมาจำนวนมาก ใบแก่คายน้ำได้เร็วกว่าใบอ่อน ใบแก่จะลู่หักทิ้งทางและแห้งตาย ควรตัดใบแก่ออกก่อนจะช่วยรักษาความชื้นให้แก่ใบอ่อน การปลูกพืชคลุมดินเช่นพืชตระกูลถั่ว จะช่วยรักษาความชื้น เพิ่มอินทรียวัตถุ และปุ๋ยไนโตรเจนในดินควรใช้วัสดุคลุมโคนต้น เช่น กาบมะพร้าว ทางมะพร้าวแห้ง ขุยมะพร้าว เพื่อรักษาความชุ่มชื้นในดินและช่วยป้องกันกำจัดวัชพืช ในช่วงฤดูแห้ง มะพร้าวที่มีอายุมากต้องการน้ำ 600-800 ลิตร ทุก 4-7 วัน หากอยู่ใกล้แหล่งน้ำสามารถติดระบบน้ำแบบ Mini sprinkler จะทำให้ต้นมะพร้าวเจริญเติบโตได้ดี

การกำจัดวัชพืช หลังจากปลูกต้นมะพร้าวในช่วงฤดูฝนตก พื้นที่ที่มีฝนตกจะมีการเจริญเติบโตของวัชพืชขึ้นแข่งอย่างรวดเร็วกว่าต้นมะพร้าว ควรกำจัดวัชพืช โดยจอบถางหรือใช้เครื่องตัดหญ้าสะพายหลัง ตัดรอบโคนต้นมะพร้าว และระหว่างแถว ใช้จานพรวนลาก การกำจัดวัชพืชในวิธีที่กล่าวมานี้จะทำให้ดินมีสภาพดีไม่มีการสะสมสารเคมีที่ใช้กำจัดวัชพืช

สำหรับในช่วงปลายฤดูแล้ง ควรมีการไถลึกไม่เกิน 20 เซนติเมตร ไถแถวเว้นห่างจากลำต้นประมาณ 2 เมตร ไถสลับกันทุก 2 ปี เพื่อตัดรากผิวดินให้แตกรากใหม่ในช่วงฤดูฝน

การใส่ปุ๋ย หลังจากปลูกต้นมะพร้าวแล้ว 6 เดือนสามารถสังเกตเห็นการเจริญเติบโตของต้นมะพร้าวโดยการคลี่ของใบยอดหลังจากปลูก ช่วงระยะเวลา การใส่ปุ๋ยเคมีและปุ๋ยอินทรีย์จะแบ่งใส่ปีละ 2 ครั้ง ในช่วงต้นฤดูฝน (เดือนพฤษภาคมถึงเดือนมิถุนายน) และก่อนสิ้นฤดูฝน (เดือนตุลาคมถึงเดือนธันวาคม) การใส่ปุ๋ย แบ่งเป็น 2 ชนิด

1. ปุ๋ยอินทรีย์ ได้แก่ ปุ๋ยคอกจากมูลวัว มูลควาย มูลเป็ด และมูลไก่ใส่ปีละ 2 ครั้ง ครั้งละ 25 กิโลกรัม ก่อนใส่ปุ๋ยควรต้องกำจัดวัชพืชก่อน สำหรับการใส่ปุ๋ยมูลสัตว์ ต้องขุดรางรอบต้นให้ลึก 10 เซนติเมตร กว้าง 12 เซนติเมตร เป็นวงรอบต้นมะพร้าวโดยขุดรางให้ห่างจากต้น 1 เมตร นำมูลสัตว์ลงไปใส่ในรางแล้วกลบดิน

2. ปุ๋ยเคมี สวนมะพร้าว 1 ไร่ มีจำนวนต้นมะพร้าวประมาณ 20-25 ต้น จะดูดธาตุอาหาร ไนโตรเจน 9 กิโลกรัม ฟอสฟอรัส 4.4 กิโลกรัม ใช้แคลเซียม 5.68 กิโลกรัม แคลเซียม 7.68 กิโลกรัม และแมกนีเซียม 3.56 กิโลกรัม ธาตุอาหารดังกล่าวจะพบมากในใบและผล

ปุ๋ยเคมี ได้แก่ ปุ๋ยสูตร 13:13:21 รวมกับปุ๋ยแมกนีเซียมซัลเฟต หรือ หินปูน โดโลไมท์ (ถ้าใช้หินโดไลไมท์ ให้หว่านก่อนใส่ปุ๋ยชนิดอื่น อย่างน้อย 1 เดือน)

วิธีใส่ปุ๋ย ก่อนใส่ปุ๋ยจะต้องทำการกำจัดวัชพืช ก่อนใส่ปุ๋ยโรยรอบทรงพุ่ม ห่างจากโคนต้นประมาณ 1.5 เมตร

3. ปุ๋ยพืชสด เป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่ได้จากการปลูก ปอเทือง ถั่วพร้า ถั่วพุ่ม โสนอัฟริกัน ฯลฯ เป็นต้น เมื่อต้นพืชอยู่ในระยะออกดอกเป็นช่วงที่มีธาตุอาหารและน้ำหนักสูงสุด ให้ทำการไถกลบทิ้งให้ย่อยสลายในดินและจะปลดปล่อยธาตุอาหารให้แก่มะพร้าวได้ปุ๋ยพืชสดจะช่วยเพิ่มอินทรีย์วัตถุ เพิ่มไนโตรเจนให้แก่ดิน ช่วยในการอนุรักษ์ดินป้องกันกำจัดวัชพืช และช่วยเพิ่มผลผลิตมะพร้าวให้สูงขึ้น

4. การใส่เกลือให้กับต้นมะพร้าว เพื่อจะช่วยเพิ่มความหนาของเนื้อมะพร้าวเพื่อผลผลิตต่อต้นเพื่อช่วยให้ต้นมะพร้าวต้านทานต่อความแห้งแล้งและทนทานต่อโรคและแมลง

อัตราการใส่เกลือให้กับต้นมะพร้าว

อายุมะพร้าวอัตราการใส่เกลือ/ต้น/ปี
6 เดือนหลังปลูก150 กรัม
1 ปี500 กรัม
2 ปี750 กรัม
3 ปี1.10 กิโลกรัม
4 ปี1.30 กิโลกรัม
5 ปีขึ้นไป1.50 กิโลกรัม

การใส่เกลือจะแบ่งใส่ 2 ครั้ง ได้แก่ ตอนต้นฤดูฝนและปลายฤดูฝน ประโยชน์ของการใส่เกลือให้กับต้นมะพร้าวในอัตรา 1.50 กิโลกรัมต่อต้นต่อปี จะทำให้เพิ่มผลผลิตมะพร้าวมากขึ้นร้อยละ 12.5

การตัดทางต้นมะพร้าว

มะพร้าวที่มีอายุมากกว่า 40 ปี จะมีต้นสูง มีใบบนต้นประมาณ 30-36 ทางใบ ทางใบมะพร้าวที่แก่มากจะคายน้ำเร็วกว่าทางใบอ่อน ทางใบมะพร้าว 6-8 ทาง ด้านล่างสุดจะเป็นใบแก่ที่มีประโยชน์น้อยต่อต้นมะพร้าว นอกจากนั้นการตัดทางใบแก่ออกจะช่วยลดการคายน้ำได้ดี 25-50% การตัดทางใบมะพร้าวที่แก่จำนวน 10-12 ทาง จะทำให้ทางใบมะพร้าวอ่อนจะได้รับธาตุอาหารและความชื้นมาก หลังจากการเก็บเกี่ยวมะพร้าว การตัดทางใบมะพร้าวให้เหลือก้านทางยาว 75 เซนติเมตร ติดกับลำต้นเพื่อรองรับทะลายมะพร้าว การตัดทางใบมะพร้าวให้เหลือ 23 ทาง ทุก 45 วัน ไม่กระทบต่อผลผลิตของมะพร้าว นอกจากนั้นการตัดทางใบมะพร้าวแล้วนำไปเผาจะช่วยลดการระบาดและควบคุมการทำลายของแมลงศัตรูมะพร้าว สำหรับในพื้นที่ที่มีความแห้งแล้งนาน 3-6 เดือน ควรตัดทางใบมะพร้าวที่แก่ก่อนเข้าฤดูแล้งจะทำให้ลดผลกระทบต่อการติดผลมะพร้าว